Aspekty prawne współpracy z wolontariuszami

pexels-photo-68562

Jednym z kluczowych powodów, dla których organizacje pozarządowe oraz instytucje nie decydują się na podjęcie współpracy z wolontariuszami jest obawa przed tym, że nieumyślnie złamią przepisy. Oczywiście te niepewności są uzasadnione, jednak stosując się do poniższych wskazówek na pewno nie spotka Was nic nieprzyjemnego, a sama współpraca okaże się być prosta, owocna i przyjemna :)

Nie musicie się obawiać – przepisy te nie są ani skomplikowane ani trudne. Wszelkie formalności zostały ograniczone do minimum tak, aby każdy podmiot realizujący swoje zadania w obszarze pożytku publicznego mógł zaprosić do współpracy wolontariuszy.

Każda organizacja albo podmiot uprawniony do korzystania ze wsparcia wolontariuszy, które chciałyby rozpocząć współpracę z wolontariuszami muszą dokładnie i niezwłocznie zapoznać się z obowiązującą Ustawą o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (z dnia 24 kwietnia 2003 r., znowelizowaną 05 sierpnia 2015 r.).

Dlaczego należy najpierw zapoznać się z Ustawą? Ponieważ to ona prawnie reguluje współpracę wolontariuszy z organizacjami, a co za tym idzie, nakłada na organizacje obowiązki i daje wolontariuszom określone prawa.

  1. Kto może korzystać z pomocy wolontariuszy?

Zgodnie z art. 4 ustawy korzystać z pomocy wolontariuszy mogą uprawnione podmioty, które realizują swoje zadania w obszarze pożytku publicznego tylko w zakresie działalności statutowej. Angażować wolontariuszy w obszarze pożytku publicznego oznacza jednocześnie wyłączenie ich działania w zadaniach objętych prowadzoną przez nie działalnością gospodarczą. Podmioty realizujące działania w obszarze pożytku publicznego to przede wszystkim:

– organizacje pozarządowe i inne podmioty wymienione w art. 3 ustawy (fundacje, stowarzyszenia, partie polityczne, związki zawodowe, organizacje pracodawców i inne)
– organy administracji publicznej
– jednostki organizacyjne podległe organom administracji publicznej.

Uwaga!!!

Ustawa o działalności pożytku publicznego reguluje zasady współpracy wolontariusz – organizacja, nie reguluje jednak kwestii świadczenia pomocy wolontariuszy na rzecz osób indywidualnych.

Co w takim razie w sytuacji kiedy szukamy wolontariusza dla osoby indywidualnej, bądź chcemy takiej osobie pomóc? Należy podpisać porozumienie z organizacją/instytucją, która: jest uprawniona do współpracy z wolontariuszami oraz może (zgodnie z działalnością statutową) i chce świadczyć pomoc na rzecz osoby (indywidualnej), która została wskazana przez wolontariusza. Z doświadczenia wiem, że najprościej jest takie porozumienie podpisać z organizacją pozarządową, która ma podobny profil działania jak ta, w której chcemy udzielić osobie indywidualnej pomocy.

  1. Podpisywać umowę/porozumienie wolontariackie?

Lepiej podpisać. Dlaczego, wyjaśnię w kolejnych pytaniach.

W przypadku trwania współpracy poniżej 30 dni wystarczy jedynie porozumienie ustne – można oczywiście podpisać umowę, ale nie jest to obligatoryjne. Kiedy jednak wolontariusz będzie zaangażowany w prace instytucji dłużej (chodzi o ciągłość współpracy, a nie przepracowane przez wolontariusza dni), porozumienie musi przybrać formę pisemną. Ciągłość współpracy oznacza, że nie ma znaczenia czy wolontariusz pracuje codziennie czy tylko raz w tygodniu po kilka godzin (np. kiedy w ramach porozumienia pomagamy przy promocji działań organizacji 8 godzin w tygodniu, po 30 dniach od rozpoczęcia współpracy należy zawrzeć pisemne porozumienie).

  1. Co musi zawierać porozumienie/umowa wolontariacka?

Porozumienie przede wszystkim musi zawierać:

a) zakres i  czas pracy wolontariusza
b) charakter pomocy oraz zadania
c) informacje o sposobie rozwiązania porozumienia.

Inne informacje i ustalenia zawarte w porozumieniu są zależne od stron.

  1. Jak wygląda sytuacja z osobami niepełnoletnimi?

Osoby niepełnoletnie mogą być wolontariuszami, ich wiek nie przekreśla chęci i możliwości udzielenia przez nich pomocy. W takim przypadku wymagana jest zgoda ich rodziców/prawnych opiekunów.

  1. Jakie obowiązki zgodnie z Ustawą są nałożone na podmiot korzystający?

a) w przypadku ciągłości współpracy powyżej 30 dni – podpisanie porozumienia/umowy wolontariackiej

b) jeśli wolontariusz sobie tego życzy, organizacja korzystająca z jego pomocy po zakończeniu współpracy jest zobowiązana przygotować zaświadczenie potwierdzające jego pracę. Zaświadczenie może zawierać informacje dotyczące czasu, w którym wolontariusz świadczył pomoc oraz zakresu wykonywanych przez niego zadań. Możliwe jest także wystawienie pisemnej opinii/referencji nt. pracy wolontariusza

c) wdrożenie wolontariusza w jego zadania oraz w życie organizacji. Idealną opcją jest wyznaczenie do współpracy  z wolontariuszami koordynatora wolontariatu, czyli osoby, która będzie miała z nimi bezpośredni i stały kontakt oraz która będzie towarzyszyć mu na poszczególnych etapach współpracy w organizacji

d) pokrycie kosztów podróży służbowych i diet – na takich samych warunkach jak innym pracownikom oraz inne koszty ponoszone przez niego związane z wykonywaniem świadczeń na rzecz korzystającego. Ustawa dopuszcza zwolnienie z obowiązku zwrotu wymienionych kosztów kiedy wolontariusz złoży w tej sprawie oświadczenie na piśmie.

  1. Jakie prawa zgodnie z ustawą posiada wolontariusz?

a) wolontariusz ma pełne prawo do wykorzystania dokumentów poświadczających współpracę z organizacją w której pełnił wolontariat. Może np. załączyć je do CV, ponieważ potwierdzają one zakres czynności oraz nabyte przez niego umiejętności

b) wolontariusz ma prawo do informacji na temat możliwych zagrożeń dla jego zdrowia oraz bezpieczeństwa związanego z pracą, którą ma świadczyć. Jest to podstawowy obowiązek, który należy wypełnić w stosunku do niego, tak samo jak w przypadku pracownika zatrudnionego w organizacji

c) ustawa nie reguluje tego, czy musi zostać zapewnione wolontariuszowi płatne szkolenie z zakresu BHP. Wszystko zależy więc od organizacji i jej zasobów.

  1. Co z ubezpieczeniem?

a) ubezpieczenie zdrowotne

W przypadku gdy wolontariusz nie ma opłacanych składek za ubezpieczenie zdrowotne strona korzystająca może taką składkę opłacić, nie jest to jednak obowiązek. Taka możliwość nie istnieje gdy Wolontariusz posiada ubezpieczenie zdrowotne (np. uczniowie, studenci, osoby niepełnoletnie, pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę lub umowy zlecenie, osoby bezrobotne zarejestrowane w Urzędzie Pracy). Ubezpieczenie obejmuje okres, na jakim zawarte jest porozumienie o wolontariacie. Podstawą do wyliczenia składki zdrowotnej dla wolontariusza jest kwota najniższego wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę

b) ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków (NNW)

Zgodnie z Ustawą każdy Wolontariusz musi posiadać Ubezpieczenie NNW bez względu na miejsce i rodzaj wykonywanej pracy. Kiedy umowa z wolontariuszem zostaje zawarta na okres krótszy niż 30 dni, organizacja jest zobowiązana do wykupienia ubezpieczenia NNW w komercyjnej firmie ubezpieczeniowej.

W przypadku współpracy przez okres dłuższy niż 30 dni, jest on objęty ubezpieczeniem na mocy „Ustawy o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach”. Opiekę nad nim w tym zakresie sprawuje państwo polskie poprzez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W razie wypadku to właśnie on wypłaca rentę, jednorazowe odszkodowanie lub świadczenie zdrowotne.

W praktyce warto zawrzeć z wolontariuszem porozumienie o współpracy na czas dłuższy niż 30 dni, wtedy zostaje on objęty ochroną ubezpieczeniową przez państwo od pierwszego dnia wykonywania świadczeń.

c) ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej (OC)

Wolontariusz jest stroną umowy cywilnoprawnej (umową cywilnoprawną jest porozumienie o współpracy), należy więc stosować przepisy Kodeksu cywilnego do stosunku łączącego wolontariusza  z organizacją. Wolontariusz może odpowiadać za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania lub za czyny niedozwolone.

Ustawa nie reguluje przedmiotu ubezpieczenia OC. Organizacja sama powinna rozważyć możliwość wykupienia ubezpieczenia OC szczególnie w przypadku, gdy powierza wolontariuszowi mienie lub, gdy wolontariusz sprawuje opiekę nad podopiecznymi (np. podczas wycieczki z dziećmi).

  1. Czy są jakieś dodatkowe koszty?

Zgodnie z Ustawą wszystkie koszty współpracy z Wolontariuszem ponosi Instytucja korzystająca (np. koszty przejazdów, podróży służbowych, diet, rozmów telefonicznych, szkoleń, oraz dojazdu do miejsca pracy).

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s