Dialog Społeczny – Metoda osiągnięcia porozumienia?

take your marketing to the next level!

Chciałabym, żebyśmy wyjaśnili sobie pewną rzecz już na początku: dialog społeczny, a dialog obywatelski, którego pojęcie jest często  i chętnie używane w środowisku organizacji pozarządowych to dwie odrębne rzeczy. Te dwa pojęcia są ze sobą powiązane, ale nie oznaczają tego samego, o czym za chwilę powiem.

Pojęcie dialogu społecznego wiąże się z możliwością reprezentacji interesów poszczególnych partnerów społecznych, którzy w nim uczestniczą. Dialog jest pojęciem, które swoim zasięgiem obejmuje ciąg wzajemnych relacji pomiędzy partnerami społecznymi, a organami państwowymi. Partnerzy społeczni dialogu to wszelkie związki zawodowe oraz organizacje pracodawców, natomiast organy państwowe z którymi te stosunki zostają nawiązane to:

  • rząd i jego agendy
  • samorząd lokalny
  • władze komunalne
  • a także inne instytucje, których celem jest w rozwiązywanie sporów zbiorowych oraz tworzenie porozumień.

Ze względu na swój szeroki zakres, dialog społeczny możemy podzielić ze względu na:

  1. formę
  2. poziomy dialogu
  3. ilość stron dialogu

Dialog społeczny (1)

To, która z form dialogu – sformalizowana czy niesformalizowana – jest bardziej skuteczna jest sprawą sporną. Kiedy mamy ograniczony udział w dyskusji, nasze zdanie się nie liczy, a problem może nie zostać rozwiązany. Istnieją sytuacje, w których dobrze byłoby, gdyby uczestniczyły także organizacje pozarządowe które profilem działania zbliżone są do podejmowanych dyskusji i konsultacji.

Przykład na szybko – Rząd chce przyspieszyć prace nad ustawami (www.rp.pl/Rzad-PiS/305239852-Rzad-chce-przyspieszyc-prace-nad-ustawami.html)

Rada Ministrów pracuje nad zmianą swojego regulaminu, który opisuje tryb pracy nad ustawami rządowymi. Celem ma być szybsze stanowienie prawa i poprawa jego jakości, ale organizacje pozarządowe mają obawy, że utrudni im się śledzenie zmian w przepisach i zgłaszanie poprawek.

Co o tym myślicie? Kto ma rację – NGOsy czy Rada Ministrów? ;)

dialog społeczny - poziomy

Strony dialogu społecznego to krótko mówiąc ilość różnych środowisk biorących udział w rozmowach, którym zależy na osiągnięciu pewnych korzyści, a przy tym kompromisu bądź konsensusu. Co do zasady zarówno strona związkowa i pracodawcza określana jest jako strona społeczna, a zatem związki zawodowe i organizacje pracodawców nazywane są partnerami społecznymi.

dialog społeczny- strony

W dialogu społecznym zazwyczaj biorą udział trzy strony:

  • związkowa – reprezentująca interesy pracowników, którzy zrzeszeni są w organizacjach działających na wszystkich poziomach dialogu społecznego;
  • pracodawcza – reprezentująca interesy pracodawców, którzy zrzeszeni są w organizacjach działających na wszystkich poziomach dialogu społecznego;
  • rządowa – reprezentująca interesy państwa, składająca się z przedstawicieli władzy wykonawczej.

Dla uporządkowania wiedzy: najpierw był dialog społeczny, a później, kiedy dopuszczono do głosu organizacje pozarządowe i mieszkańców, pojawił się dialog obywatelski.

Czy dialog społeczny jest potrzebny? Oczywiście!

Do niedawna, dialog najczęściej utożsamiany był ze współpracą między rządem a związkami zawodowymi oraz związkami pracodawców w celu kształtowania warunków zatrudnienia i innych spraw dotyczących kwestii socjalnych (czyli tzw. dialog w stosunkach pracy).

Jaki jest najważniejszy cel prowadzenia dialogu dla administracji publicznej? Zapewnienie harmonijnego rozwoju gospodarczego i społecznego oraz uniknięcie mogących się pojawić konfliktów społecznych.

Formy dialogu

Dialog społeczny może przybierać różne formy: negocjacji, konsultacji, opiniowania oraz informowania.

Przyjęta forma dialogu po części zależy od tego, jakie strony biorą w nim udział. Negocjacje najczęściej pojawiają się wtedy, gdy uczestniczą partnerzy społeczni, a także strona trzecia, tj. rządowa. Celem negocjacji jest zazwyczaj osiągnięcie kompromisu, który w rezultacie będzie gwarantował osiągnięcie pokoju społecznego. Wynikiem negocjacji zawsze powinna być umowa wiążąca wszystkie strony negocjacji.

Konsultacje dotyczą tych samych uczestników co negocjacje. Mają za zadanie ich zaangażować do wzajemnej dyskusji, nie muszą prowadzić do zawarcia porozumienia. Jeśli pojawi się wynik w którym zawarte zostaje porozumienie, to jest to oznaka największego szacunku i zaangażowania obydwu stron.

Podczas opiniowania głos inicjujący mają przedstawiciele administracji państwowej. Robią to po to, by poznać opinie związków zawodowych i organizacji pracodawców o konkretnych częściach działań podejmowanych przez rząd. Dla rządu stanowiska partnerów społecznych nie są bezwzględnie wiążące.

W informowaniu, ostatniej z form dialogu społecznego, to przedstawiciele administracji państwowej przekazują partnerom społecznym informacje. Możliwe jest zrobienie tego z własnej inicjatywy bądź na wniosek stron zainteresowanych. Przedstawienie informacji nie jest jednoznaczne z tym, że stanowiska muszą wysłuchać stanowiska drugiej strony. Często spotykaną praktyką jest możliwość zadawania pytań oraz poprowadzenie krótkiej dyskusji.

Skoro wiemy już jakie formy przyjmuje dialog społeczny, przejdźmy do jego zasad. 

Do kluczowych zasad dialogu społecznego zalicza się:

  • niezależność i równowagę stron dialogu;
  • zaufanie i kompromis;
  • działanie zgodnie z prawem.

Niezależność i równowaga stron dialogu jest wtedy gdy organizacje pracowników i pracodawców,  które uczestniczą w dialogu niezależne, a relacje między nimi można scharakteryzować względną równowagą (żadna ze stron nie może dominować nad drugą). Uczestnicy dialogu są także równi wobec obowiązującego prawa.

Kolejna zasada – zaufania i kompromisu – to zobowiązania, które strony dialogu biorą na siebie. Mają się one darzyć wzajemnym zaufaniem, szacunkiem,  a ich działania mają przyświecać prowadzeniu dialogu w dobrej wierze. Strony dialogu powinny od początku także być nastawione na zawarcie kompromisu (nawet jeśli ich stanowiska diametralnie się różnią). Oczywiście ta zasada dotyczy przynajmniej kwestii podstawowych.

Trzecia z  wyżej wymienionych zasad zmusza strony do działania zgodnego z prawem. Prowadzony dialog powinien dotyczyć przede wszystkich spraw otwartych do dyskusji. Zasady prowadzenia dialogu powinny być jasno określone oraz, uwaga, zaakceptowane przez wszystkie strony.

Jeśli czujecie niedosyt po tym wpisie – to dobrze! O tym jak prowadzić dialog społeczny w poszczególnych formach przeczytacie już wkrótce! :)

Tymczasem zapraszam do zadawania pytań i komentowania. Czy jest jakaś kwestia, która szczególnie Was interesuje? :)

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s